4.799. Lưu ý khi giao dịch cổ phiếu trên sàn...
Lưu ý khi giao dịch cổ phiếu trên sàn UpCOM.
(VOV2) - Sàn chứng khoán UPCoM đóng vai trò như “trạm trung chuyển”. Tại đây, các doanh nghiệp có thể làm quen với quy định công bố thông tin, minh bạch tài chính trước khi tiến đến niêm yết chính thức.
Thu Hà
Trong hệ thống các sàn chứng khoán tại Việt Nam, bên cạnh sàn giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) thì thị trường giao dịch cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết tại Việt Nam (UPCoM) đã thu hút nhiều nhà đầu tư mới và cả những người đã có kinh nghiệm.
Sàn giao dịch UPCoM (được Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) vận hành) với mục tiêu mở rộng thị trường, tăng cường tính minh bạch và tạo điều kiện để các công ty chưa niêm yết tiếp cận nguồn vốn công khai.
Mời các bạn nghe trao đổi với Luật sư Trương Thanh Đức tại đây:
https://vov2.vov.vn/phap-luat/luu-y-khi-giao-dich-co-phieu-tren-san-upcom-61726.vov2
Khác với sàn HOSE hay HNX – vốn là nơi niêm yết của các doanh nghiệp lớn và có tiêu chuẩn khắt khe, sàn chứng khoán UPCoM đóng vai trò như “trạm trung chuyển”. Tại đây, các doanh nghiệp có thể làm quen với quy định công bố thông tin, minh bạch tài chính trước khi tiến đến niêm yết chính thức.
Cổ phiếu chưa niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán có được phép chuyển nhượng?
Luật Chứng khoán năm 2019 không cấm việc chuyển nhượng cổ phiếu chưa niêm yết. Tuy nhiên, đối với công ty đại chúng, khoản 1 Điều 32 về “ Công ty đại chúng”, Luật Chứng khoán quy định sau khi hoàn tất đăng ký chứng khoán thì phải thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo quy định của Chính phủ. Quy định này được hướng dẫn cụ thể tại Điều 133 về “Đối tượng và thời hạn thực hiện đăng ký giao dịch”, Nghị định 155/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 245/2025.
Như vậy, pháp luật không cấm việc chuyển nhượng cổ phiếu chưa niêm yết. Tuy nhiên, việc chuyển nhượng phải được thực hiện theo đúng cơ chế pháp luật quy định đối với từng loại cổ phiếu. Nếu cổ phiếu đã đăng ký giao dịch trên thị trường giao dịch cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết tại Việt Nam, gọi là UPCoM thì việc mua bán phải thực hiện trên hệ thống giao dịch tập trung. Nếu chưa thuộc diện đăng ký giao dịch thì việc chuyển nhượng được thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và các quy định có liên quan.
Những đối tượng phải đăng ký trên hệ thống UPCoM
Luật sư Trương Thanh Đức - Giám đốc Công ty Luật ANVI cho biết: Điểm a khoản 1 Điều 32 về “ Công ty đại chúng”, Luật Chứng khoán năm 2019 quy định công ty đại chúng sau khi hoàn tất việc đăng ký chứng khoán phải thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo quy định của Chính phủ. Quy định này được hướng dẫn tại Điều 133 Nghị định số 155/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 245/2025/NĐ-CP. Theo đó, công ty đại chúng sau khi hoàn tất đăng ký chứng khoán tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), nếu chưa niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán thì thuộc diện phải đăng ký giao dịch trên hệ thống UPCoM.
Trên cơ sở các quy định của Luật Chứng khoán và Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Quyết định số 23/QĐ-HĐTV ngày 18/3/2026 của Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã quy định cụ thể về hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký giao dịch, cũng như trách nhiệm của tổ chức đăng ký giao dịch, thành viên giao dịch và các bên liên quan. "Đây là cơ sở để việc đưa cổ phiếu của công ty đại chúng vào giao dịch trên UPCoM được thực hiện thống nhất và minh bạch" - Luật sư Trương Thanh Đức cho biết.
Quy định việc mua bán, chuyển nhượng cổ phiếu chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM
Đối với loại cổ phiếu này, pháp luật không cấm việc chuyển nhượng, nhưng cũng không có cơ chế giao dịch tập trung như trên UPCoM hay các sàn niêm yết. Việc chuyển nhượng sẽ được thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và điều lệ của từng doanh nghiệp. Sau khi các bên thống nhất việc chuyển nhượng, còn phải thực hiện các thủ tục liên quan đến xác nhận quyền sở hữu hoặc cập nhật danh sách cổ đông theo đúng quy định.
Tuy nhiên, đây cũng là loại giao dịch tiềm ẩn khá nhiều rủi ro. Chẳng hạn, nhà đầu tư có thể gặp khó khăn trong việc xác minh thông tin doanh nghiệp, kiểm tra tình trạng pháp lý của cổ phiếu hoặc định giá tài sản. Trong trường hợp xảy ra tranh chấp, việc chứng minh quyền và nghĩa vụ của các bên cũng sẽ phức tạp hơn so với giao dịch trên hệ thống chính thức. " Trước khi quyết định đầu tư vào cổ phiếu chưa đăng ký giao dịch, nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp, kiểm tra hồ sơ pháp lý của cổ phiếu và thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định để bảo đảm quyền lợi của mình" - Luật sư Trương Thanh Đức lưu ý.
---------------
Audio clip VOV2 (Pháp luật) ngày 19-11-2026:
https://vov2.vov.vn/phap-luat/luu-y-khi-giao-dich-co-phieu-tren-san-upcom-61726.vov2
(11 phút)
--------------
Câu hỏi:
1/ Thưa luật sư, theo quy định hiện hành, cổ phiếu chưa niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán có được phép chuyển nhượng hay không?
Luật sư trả lời: Trước hết cần khẳng định rằng, cổ phiếu chưa niêm yết không đồng nghĩa với việc không được phép chuyển nhượng. Điểm cần phân biệt ở đây là "niêm yết" và "đăng ký giao dịch" là hai khái niệm khác nhau.
Luật Chứng khoán năm 2019 không cấm việc chuyển nhượng cổ phiếu chưa niêm yết. Tuy nhiên, đối với công ty đại chúng, khoản 1 Điều 32 về “ Công ty đại chúng”, Luật Chứng khoán quy định sau khi hoàn tất đăng ký chứng khoán thì phải thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo quy định của Chính phủ. Quy định này được hướng dẫn cụ thể tại Điều 133 về “Đối tượng và thời hạn thực hiện đăng ký giao dịch”, Nghị định 155/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 245/2025.
Như vậy, pháp luật không cấm việc chuyển nhượng cổ phiếu chưa niêm yết. Tuy nhiên, việc chuyển nhượng phải được thực hiện theo đúng cơ chế pháp luật quy định đối với từng loại cổ phiếu. Nếu cổ phiếu đã đăng ký giao dịch trên thị trường giao dịch cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết tại Việt Nam, gọi là UPCoM, thì việc mua bán phải thực hiện trên hệ thống giao dịch tập trung. Nếu chưa thuộc diện đăng ký giao dịch thì việc chuyển nhượng được thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và các quy định có liên quan.
Đến thời điểm hiện nay, có hơn 700 công ty niêm yết và khoảng hơn 800 công ty đại chúng khác chưa niêm yết, đang giao dịch trên UPCoM.
Như vậy cổ phiếu còn lại của hàng trăm nghìn công ty cổ phần còn lại chưa phải là công ty đại chúng vẫn được phép mua bán, chuyển nhượng bình thường theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Bộ luật Dân sự.
2/ Vậy theo quy định hiện hành, những đối tượng nào bắt buộc phải đăng ký giao dịch trên hệ thống UPCoM, thưa luật sư?
Luật sư trả lời:
Trước hết, cần khẳng định rằng không phải mọi doanh nghiệp chưa niêm yết đều phải đăng ký giao dịch trên UPCoM. Pháp luật chỉ quy định nghĩa vụ này đối với một số đối tượng nhất định.
Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 32 về “ Công ty đại chúng”, Luật Chứng khoán năm 2019 quy định công ty đại chúng sau khi hoàn tất việc đăng ký chứng khoán phải thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo quy định của Chính phủ. Quy định này được hướng dẫn tại Điều 133 Nghị định số 155/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 245/2025/NĐ-CP. Theo đó, công ty đại chúng sau khi hoàn tất đăng ký chứng khoán tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), nếu chưa niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán thì thuộc diện phải đăng ký giao dịch trên hệ thống UPCoM.
Trên cơ sở các quy định của Luật Chứng khoán và Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Quyết định số 23/QĐ-HĐTV ngày 18/3/2026 của Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã quy định cụ thể về hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký giao dịch, cũng như trách nhiệm của tổ chức đăng ký giao dịch, thành viên giao dịch và các bên liên quan. Đây là cơ sở để việc đưa cổ phiếu của công ty đại chúng vào giao dịch trên UPCoM được thực hiện thống nhất và minh bạch.
Có thể thấy, quy định này hướng tới mục tiêu thu hẹp thị trường giao dịch tự do, đưa các cổ phiếu của công ty đại chúng vào giao dịch trên hệ thống tập trung. Qua đó, nhà đầu tư có điều kiện tiếp cận thông tin đầy đủ hơn, các giao dịch được giám sát chặt chẽ hơn và quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia thị trường cũng được bảo đảm tốt hơn.
3/ Quy định này có ý nghĩa gì đối với nhà đầu tư, thưa luật sư?
Luật sư trả lời:
Trước đây, nhiều cổ phiếu của công ty đại chúng được mua bán, chuyển nhượng trên thị trường tự do (thường được gọi là thị trường OTC), khiến nhà đầu tư khó tiếp cận thông tin chính thức, khó xác định giá trị thực và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khi được đưa vào giao dịch trên UPCoM, doanh nghiệp phải tuân thủ các nghĩa vụ về công bố thông tin, chịu sự giám sát của Sở Giao dịch Chứng khoán và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Điều đó giúp thị trường minh bạch hơn, nâng cao khả năng giám sát của cơ quan quản lý, đồng thời tạo điều kiện để nhà đầu tư tiếp cận thông tin đầy đủ trước khi quyết định đầu tư.
Đây cũng là cơ sở để nâng cao tính thanh khoản của cổ phiếu và góp phần phát triển thị trường chứng khoán minh bạch, bền vững.
4/ Thưa luật sư, nếu công ty đại chúng thuộc diện phải đăng ký giao dịch trên UPCoM nhưng không thực hiện thì sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định hiện hành?
Luật sư trả lời: Theo quy định của pháp luật về chứng khoán, công ty đại chúng thuộc diện phải đăng ký giao dịch có trách nhiệm thực hiện đăng ký giao dịch theo thời hạn quy định tại Điều 133 về “Đối tượng và thời hạn thực hiện đăng ký giao dịch”, Nghị định 155/2020, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 245/2025. Trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý theo Nghị định số 156/2020 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 128/2021 và Nghị định số 306/2025. Ngoài việc bị xử phạt, doanh nghiệp còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.
5/ Đối với cổ phiếu chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM, pháp luật hiện hành quy định việc mua bán, chuyển nhượng như thế nào?
Luật sư trả lời: Đối với loại cổ phiếu này, pháp luật không cấm việc chuyển nhượng, nhưng cũng không có cơ chế giao dịch tập trung như trên UPCoM hay các sàn niêm yết.
Điều đó có nghĩa là việc chuyển nhượng sẽ được thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Chứng khoán và điều lệ của từng doanh nghiệp. Sau khi các bên thống nhất việc chuyển nhượng, còn phải thực hiện các thủ tục liên quan đến xác nhận quyền sở hữu hoặc cập nhật danh sách cổ đông theo đúng quy định.
Tuy nhiên, đây cũng là loại giao dịch tiềm ẩn khá nhiều rủi ro. Chẳng hạn, nhà đầu tư có thể gặp khó khăn trong việc xác minh thông tin doanh nghiệp, kiểm tra tình trạng pháp lý của cổ phiếu hoặc định giá tài sản. Trong trường hợp xảy ra tranh chấp, việc chứng minh quyền và nghĩa vụ của các bên cũng sẽ phức tạp hơn so với giao dịch trên hệ thống chính thức.
Chính vì vậy, trước khi quyết định đầu tư vào cổ phiếu chưa đăng ký giao dịch, nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp, kiểm tra hồ sơ pháp lý của cổ phiếu và thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định để bảo đảm quyền lợi của mình.
6/ Hiện nay trên mạng xã hội có rất nhiều lời mời mua cổ phiếu chưa niêm yết với cam kết sẽ sớm lên sàn và sinh lời cao. Dưới góc độ pháp lý, luật sư có lời khuyên gì đối với nhà đầu tư?
Tôi cho rằng điều quan trọng nhất là nhà đầu tư cần xác minh đầy đủ thông tin trước khi xuống tiền.
Thứ nhất, cần kiểm tra doanh nghiệp có phải là công ty đại chúng hay không, cổ phiếu đã đăng ký giao dịch trên UPCoM hay chưa và có thuộc diện bị hạn chế chuyển nhượng hay không.
Thứ hai, cần yêu cầu bên bán cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với số cổ phiếu dự định chuyển nhượng, đồng thời xác minh xem cổ phiếu đó có đang bị phong tỏa, cầm cố hoặc phát sinh tranh chấp hay không.
Thứ ba, nhà đầu tư nên thực hiện giao dịch thông qua các công ty chứng khoán hoặc các tổ chức trung gian hợp pháp khi pháp luật có quy định, hạn chế giao dịch chỉ bằng giấy viết tay hoặc thông qua các hội, nhóm trên mạng xã hội mà không có căn cứ pháp lý rõ ràng.
Cuối cùng, nếu giá cổ phiếu được chào bán quá thấp hoặc được quảng bá với mức lợi nhuận rất cao trong thời gian ngắn thì nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng. Một quyết định đầu tư đúng không chỉ dựa trên kỳ vọng lợi nhuận mà còn phải dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng và tính minh bạch của doanh nghiệp. Đó cũng là cách tốt nhất để hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi tham gia thị trường chứng khoán.
Nhà đầu tư không nên tin vào những lời quảng cáo như chuẩn bị lên sàn, chắc chắn tăng giá nếu không có thông tin chính thức từ doanh nghiệp hoặc cơ quan quản lý. Việc doanh nghiệp có đủ điều kiện niêm yết hay đăng ký giao dịch còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện pháp lý và tài chính, không thể chỉ dựa trên lời giới thiệu của người bán. Thậm chí, nhiều khi công ty đã có Nghị quyết về việc niêm yết, nhưng có khi phải nhiều năm sau mới đủ điều kiện chính thức để được công nhận niêm yết trên sàn.
Vâng, xin cám ơn luật sư