Nếu dân bớt ‘nghiện vàng’, một nguồn lực khổng lồ sẽ chảy vào nền kinh tế.
(1TG) – Chuyên gia cho rằng nếu không giải phóng được tâm lý coi vàng là bảo bối của cuộc sống, thì vàng vẫn sẽ chỉ là “tiền chết”.
Tại công điện mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Ngân hàng Nhà nước sớm hoàn thiện việc nghiên cứu, đề xuất lập sàn, sở giao dịch vàng quốc gia, không để chậm trễ hơn nữa.
Đồng thời, lãnh đạo Chính phủ cũng đề nghị cơ quan quản lý ngành ngân hàng có báo cáo nghiên cứu các giải pháp huy động để thu hút nguồn ngoại tệ, vàng miếng trong dân.
Thực tế, câu chuyện huy động vàng trong dân từng được đề cập nhiều lần trước đây. Tuy nhiên, cần hiểu rằng, huy động vàng không đồng nghĩa với “đánh vào” quyền sở hữu của người dân, mà ngược lại, đó là việc thiết kế chính sách để người dân yên tâm đưa vàng, đưa tiền vào nền kinh tế, thay vì tích trữ vàng.
Cần giải pháp huy động vàng đang “ngủ yên” trong dân
Có nhiều con số ước tính về lượng vàng “ngủ yên” trong dân. Theo dữ liệu Hội đồng Vàng thế giới (WGC) công bố năm ngoái, Việt Nam nằm trong nhóm tiêu thụ vàng cao nhất khu vực – bình quân mỗi năm tiêu thụ khoảng 55 tấn vàng. Mức này cao hơn nước đứng nhì Đông Nam Á là Thái Lan với mức tiêu thụ 48,8 tấn vàng, tiếp sau đó là Indonesia 47,3 tấn. Năm 2022, tổ chức này cũng đánh giá Việt Nam dẫn đầu tăng trưởng nhu cầu vàng ở khu vực.
Còn theo ước tính của Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính (VAFI), dự trữ vàng của nước ta khoảng trên 2.000 tấn. Đa phần 2.000 tấn này mua xong rồi và được để dưới “gầm giường”, không trở lại hệ thống ngân hàng thương mại.
VAFI cho rằng về phương diện vỹ mô thì tích lũy vàng nguy hại hơn ngoại tệ mạnh vì khi người ta mua ngoại tệ mạnh thì đa phần lượng ngoại tệ này trở lại hệ thống ngân hàng.
Không khó để lý giải tâm lý thích trữ vàng của người dân. Ngoài nguyên nhân vàng là kim loại quý, là tài sản dự trữ, chống lạm phát… thì vàng còn mang đến sự yên tâm cho người dân trước những bất định trong kinh doanh.
Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI cho rằng “tâm lý sính vàng đó đã ăn sâu vào tiềm thức dân ta tự ngàn đời. Dường như có đủ thứ rồi mà thiếu ít vàng trong nhà thì vẫn không yên tâm”.
Theo ông Đức, gốc rễ của thị trường vàng không nằm ở các cửa hàng hay hoạt động kinh doanh vàng, mà nằm ở sự ổn định giá trị của đồng VND, trong bối cảnh chịu ảnh hưởng rất lớn từ biến động giá vàng thế giới.
“Khi đồng nội tệ ổn định giá trị, người dân có đủ niềm tin rằng tiền gửi ngân hàng không bị “bốc hơi” bởi lạm phát, thì vàng hay USD sẽ tự khắc mất dần sức hấp dẫn”, ông Đức nói.
Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI.
Theo đó, ông Đức cho rằng cần xóa bỏ sự phân biệt giữa vàng miếng và loại vàng khác; đánh thuế giá trị gia tăng sòng phẳng đối với việc mua bán và xuất nhập khẩu vàng. Khi đó, tự người dân tự cân nhắc việc mua bán, tích trữ vàng. Ai thích vàng thì vẫn mua và chấp nhận nộp thuế.
“Nếu không giải phóng được tâm lý thâm căn cố đế, coi vàng là bảo bối của cuộc sống, là hạt nhân của tài sản, thì vàng vẫn sẽ chỉ là “tiền chết”, là của cải đóng băng của nền kinh tế. Số vốn quý giá hàng trăm tấn vàng nằm trong két sắt của người dân cùng với hàng chục tỉ USD và còn tăng thêm nữa tiếp tục bị “chôn sống”, không tạo ra giá trị thặng dư cho xã hội”, ông Đức nhấn mạnh.
TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định Việt Nam đang nắm giữ một lượng vàng rất lớn trong dân, ước tính hàng trăm tấn. Tuy nhiên, việc huy động nguồn lực này không thể thực hiện trong ngắn hạn mà cần một quá trình dài hơi, thận trọng và dựa trên niềm tin thị trường.
“Việc trữ vàng vật chất tại nhà là một sự lãng phí lớn đối với nền kinh tế. Ước tính lượng vàng cất giữ trong dân tương đương khoảng 8% GDP nhưng không được đưa vào sản xuất – kinh doanh”, ông Hiếu nói.
Về dài hạn, TS Hiếu cho rằng Việt Nam cần hướng đến mô hình chứng khoán hóa vàng, cho phép người dân nắm giữ tài sản vàng dưới dạng chứng chỉ có giá trị tương đương với vàng vật chất. Điều kiện tiên quyết là niềm tin: người dân phải tin rằng chứng chỉ đó an toàn tuyệt đối và có giá trị thực.
Đánh thuế vàng để chống đầu cơ
Còn theo ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó chủ tịch VAFI, có nước coi vàng như là một loại hàng hóa và đánh thuế bình đẳng mà không ưu đãi kinh doanh vàng như ở nước ta; có nhiều quốc gia coi vàng là hàng hóa đặc biệt, không khuyến khích đầu tư và đánh thuế cao hơn so với các hàng hóa thông thường…
“Nhìn chung các nước đều có chính sách mạnh chống vàng hóa nền kinh tế nhằm ổn định tỷ giá, bảo vệ đồng nội tệ và đẩy mạnh dòng vốn nhàn rỗi đi vào hệ thống ngân hàng và thị trường chứng khoán. Nhờ đó cộng đồng doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế được hưởng lợi về đi vay lãi suất cực thấp”, ông Hải nói.
Ông Hải cũng cho rằng các nước đều đánh thuế trực tiếp và gián tiếp đối với việc mua bán vàng. Đối với đầu tư ngắn hạn dưới 1 năm thì mức thuế cao hơn nhiều so với đầu tư trên 1 năm. Điều này nhằm mục tiêu chống đầu cơ, lướt sóng vào thị trường vàng và từ đó các dạng đầu tư ngắn hạn là bất khả thi do thuế cao.
Lam Thanh
————-
Một thế giới (Kinh tế) ngày 09-02-2026:
(294/1.104)