TS Trương Thanh Đức[1]: ‘Dòng tiền không có nhận thức, nó đi theo lợi ích’.
(VNF) – TS. Trương Thanh Đức cho rằng, điều hành tín dụng không thể chỉ dựa vào định hướng hành chính, bởi “dòng tiền không có nhận thức, nó đi theo lợi ích”. Muốn vốn chảy đúng vào lĩnh vực ưu tiên, chính sách phải bảo đảm an toàn pháp lý, khả năng trả nợ và nguyên tắc thị trường, thay vì chỉ chạy theo mục tiêu tăng trưởng giải ngân.
Tại talkshow “Tín dụng 2026 – Cân bằng mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô?”, Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, nhận định về mặt chủ trương, việc ưu tiên tín dụng cho một số lĩnh vực và hạn chế dòng vốn vào bất động sản là hoàn toàn đúng đắn. Các ngân hàng thương mại cũng ý thức rõ định hướng này. Tuy nhiên, “dòng tiền thì không có nhận thức, nó đi theo con đường lợi ích. Vì vậy không ít chính sách dù đúng về định hướng vẫn gặp khó khi triển khai trên thực tế.
Dòng tiền không có nhận thức, nó đi theo lợi ích.
Ông Đức cho rằng, trong nhiều năm qua, điều hành tín dụng vẫn nặng về mục tiêu tăng trưởng và giải ngân, trong khi yếu tố cốt lõi của hoạt động ngân hàng lại chưa được đặt đúng trọng tâm. Quan trọng nhất là khả năng trả nợ, chứ không phải khả năng giải ngân. Giải ngân 30% cũng không khó, nhưng vấn đề là có thu hồi được nợ hay không.
Theo Luật sư Trương Thanh Đức, các lĩnh vực được ưu tiên thường thiếu tài sản bảo đảm, làm gia tăng rủi ro tín dụng. Đáng chú ý, yếu tố an toàn pháp lý cho cán bộ ngân hàng – điều ít được nhắc tới – lại có tác động rất lớn. Chỉ một sai sót nhỏ trong quá trình cho vay cũng có thể khiến cán bộ tín dụng đối mặt rủi ro pháp lý nghiêm trọng, buộc ngân hàng phải thận trọng và co hẹp tín dụng. Trong bối cảnh đó, bất động sản dù bị hạn chế về chủ trương vẫn trở thành “hầm trú ẩn” của dòng vốn nhờ tài sản bảo đảm rõ ràng, lãi suất hấp dẫn và rủi ro pháp lý thấp hơn.
Một nghịch lý khác được ông Đức chỉ ra là việc áp dụng lãi suất ưu đãi quá thấp trong khi chi phí vốn của ngân hàng ở mức cao. Cho vay thông thường 8 – 10% thì cho vay ưu đãi chỉ 4 – 5%, trong khi lãi suất huy động có khi đã 6%. Như vậy ngân hàng không thể cho vay vì lãi không đủ bù chi phí, chưa nói đến rủi ro. Theo nguyên tắc thị trường, khoản vay rủi ro cao phải đi kèm lãi suất cao hơn; nếu lãi suất bị ép xuống thấp, ngân hàng sẽ mất dư địa xử lý rủi ro và buộc phải thu hẹp cho vay.
Luật sư Trương Thanh Đứcdẫn chứng một số chương trình cho vay ưu đãi theo chỉ đạo, trong đó người vay lợi dụng chênh lệch lãi suất để vay vốn giá rẻ rồi gửi ngược lại ngân hàng do lãi suất tiền gửi cao hơn lãi suất vay. Hệ quả là dòng tiền vận động lòng vòng nhưng không tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. Đó là điều cần tránh, nhưng nhiều năm qua chúng ta vẫn chưa thay đổi được tư duy làm chính sách.
Ví tăng trưởng kinh tế như chiếc xe chạy trên cao tốc, ông Đức cho rằng tốc độ càng cao thì rủi ro càng lớn nếu thiếu “phanh an toàn”. Dù vậy, ông bày tỏ sự lạc quan thận trọng khi nhận thấy cả doanh nghiệp, ngân hàng và Chính phủ đều đã thay đổi nhận thức và tích lũy thêm kinh nghiệm. Nền tảng vĩ mô hiện ổn định hơn, dư địa tài khóa tốt hơn và điều hành cũng thận trọng hơn, qua đó giảm nguy cơ lặp lại những cú sốc như giai đoạn 2011–2012.
“Tăng trưởng mà không giữ được ổn định thì không có ý nghĩa. Với ngành ngân hàng, an toàn vẫn là mấu chốt; làm thật và làm an toàn chính là điểm khác biệt lớn nhất so với trước đây”, ông Đức kết luận.
Kỳ Thư
————-
Vietnam Finance (Ngân hàng) ngày 12-02-2026:
(735/792)
[1] Báo ưu ái phong cho vượt hẳn 2 cấp, từ CN lên thẳng TS. Cứ để đây cho vui (trước mới chỉ được phong lên ThS, tác giả Giáo trình).