Tài khoản ngân hàng phải chính chủ, hộ kinh doanh ‘hết cửa’ giấu doanh thu.
(TT) – Từ ngày 1-3, tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh phải trùng khớp với tên trên giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh theo quy định tại thông tư số 25/2025 của Ngân hàng Nhà nước.
Hộ kinh doanh phải tách bạch tài khoản kinh doanh riêng với tài khoản cá nhân chi tiêu thông thường kể từ ngày 1-3. Trong ảnh: mua bán tại chợ Bến Thành – Ảnh: Q.Đ
Hộ kinh doanh cũng không thể nhận tiền mua bán hàng hóa qua tài khoản cá nhân, người thân như trước.
Không thể lẫn lộn chi tiêu cá nhân và kinh doanh
Như vậy kể từ ngày 1-3, hộ kinh doanh không sử dụng tài khoản cá nhân để thực hiện các giao dịch. Toàn bộ dòng tiền thu – chi phải thực hiện qua tài khoản đứng tên hộ kinh doanh.
Trên thực tế thời gian qua, nhiều hộ kinh doanh đóng theo thuế khoán nên rất nhiều người sử dụng tài khoản cá nhân hoặc người thân để giao dịch. Nhiều trường hợp chỉ sử dụng chung một tài khoản ngân hàng cho tất cả hoạt động giao dịch, do vậy không thể tách bạch dòng tiền bán hàng và chi tiêu gia đình, cá nhân…
Với quy định mới này, hộ kinh doanh bắt buộc phải tách bạch dòng tiền kinh doanh và dòng tiền cá nhân để minh bạch dòng tiền và dễ dàng theo dõi doanh thu.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), cho biết quy định này nhằm bảo đảm tính rõ ràng, minh bạch trong giao dịch. Đồng thời đây cũng là giải pháp góp phần ngăn ngừa tình trạng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Trên thực tế nhiều chủ tài khoản từ cá nhân, hộ kinh doanh và không ít doanh nghiệp đã sử dụng biệt danh cho tài khoản, rất dễ gây nhầm lẫn”, ông Tuấn nói.
Ông Tuấn cũng khẳng định quy định về việc tên tài khoản thanh toán phải đúng với tên chính chủ không liên quan đến nghĩa vụ thuế của chủ hộ kinh doanh. Đây là hai nội dung hoàn toàn khác nhau.
“Ngân hàng Nhà nước yêu cầu tên tài khoản thanh toán phải đúng với tên người mở; với tổ chức thì đúng theo tên trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy đăng ký kinh doanh. Còn việc kinh doanh, người kinh doanh nhận tiền mặt hay chuyển khoản thì đều phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định”, ông Tuấn giải thích thêm.
Hộ kinh doanh buộc phải thay đổi, dù nhiều bỡ ngỡ
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Thị Thúy Hằng, hộ kinh doanh phường Cát Lái (TP.HCM), cho biết trước đây đa số tiểu thương, hộ kinh doanh thường sử dụng chung tài khoản cá nhân cho hoạt động buôn bán, thu chi, nhưng quy định mới hiện nay phải mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động buôn bán, điều này khiến người kinh doanh phải thay đổi, thêm việc phải làm.
Tuy vậy, việc thay đổi này là hợp lý, cần thiết để làm minh bạch dòng tiền, tiện cho việc quản lý thu chi, sao kê khi cần để đóng thuế, dễ cung cấp được chứng từ khi cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra.
“Cá nhân tôi đã dễ dàng mở riêng tài khoản ngân hàng phục vụ cho hoạt động kinh doanh từ nhiều tháng qua và thấy việc quản lý dòng tiền, thu chi được tốt hơn, rõ ràng hơn, phù hợp với quy định về chính sách thuế mới của Nhà nước”, bà Hằng nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, bà Trịnh Bích Hường, tiểu thương tại phường Gò Vấp (TP.HCM), cho rằng việc mở tài khoản ngân hàng chỉ để phục vụ cho hoạt động kinh doanh là tốt, là cần thiết theo quy định.
Tuy vậy bà Hường cho rằng quy định tài khoản này phải được mở đúng theo tên trên giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh có thể sẽ phát sinh những vấn đề khó khăn cho hộ kinh doanh hoặc tiểu thương.
Ví dụ hộ kinh doanh trước đó đã đăng ký kinh doanh bằng tên một người nhưng giờ người đó đã chết hoặc không có mặt tại địa phương, đi nước ngoài, thì việc mở tài khoản dưới tên người đó phải làm sao, ngân hàng có linh động hỗ trợ không.
“Trường hợp không mở được tài khoản cùng tên, cùng thông tin với người đăng ký kinh doanh thì có bắt buộc hộ kinh doanh phải thay đổi lại thông tin người đăng ký kinh doanh để mở tài khoản cho thỏa quy định này hay không.
Nếu người đứng tên đăng ký kinh doanh, tên tài khoản ngân hàng và người trực tiếp kinh doanh là hai người khác nhau thì hộ kinh doanh có vi phạm không. Chúng tôi cần thêm các giải đáp và hướng dẫn”, bà Hường nói.
Theo ghi nhận, nhiều hộ kinh doanh khác cũng gặp vướng mắc. Một tiểu thương tại chợ Bến Thành cho biết hiện nay không ít hộ kinh doanh chỉ đứng tên một sạp nhưng thuê thêm các sạp liền kề để mở rộng mặt bằng buôn bán.
Trước đây khi áp dụng thuế khoán, việc nộp thuế tương đối đơn giản. Tuy nhiên với yêu cầu tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh phải trùng khớp với tên trên giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thì nhiều hộ kinh doanh thuê lại sạp lúng túng không biết thực hiện thế nào.
Vì nhiều chủ sạp cho thuê đã lớn tuổi, không rành công nghệ, có chủ sạp còn không hỗ trợ về thủ tục, giấy tờ. Trong trường hợp họ hỗ trợ người thuê mở tài khoản ngân hàng chính chủ thì sau đó có thể ủy quyền lại cho người thuê sử dụng được không?
Tại Hà Nội, ghi nhận của Tuổi Trẻ cho thấy dù thời điểm 1-3 đã cận kề, nhưng đến ngày 27-2, nhiều chủ hộ kinh doanh cho biết vẫn chưa chuyển đổi tên tài khoản thanh toán theo đúng tên hộ kinh doanh ghi trên giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
Bà Đỗ Thị M.H., chủ quán cà phê CF MUAHA (Hà Đông, Hà Nội), cho biết từ trước đến nay bà vẫn nhận tiền bán hàng qua tài khoản cá nhân. Hiện bà có 2 tài khoản cá nhân phục vụ hoạt động kinh doanh. Để đảm bảo tên tài khoản thanh toán khớp đúng với tên hộ kinh doanh “CF MUAHA” theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, bà cho hay đầu tuần tới sẽ phải ra ngân hàng để mở tài khoản mới.
Việc thống nhất tên tài khoản với tên chủ hộ đăng ký kinh doanh phục vụ tiểu thương kê khai, quyết toán thuế và quản lý hóa đơn điện tử tiện lợi hơn. Trong ảnh: tiểu thương tại chợ Bình Tây – Ảnh: HỮU HẠNH
Đối diện rủi ro khi nhận tiền hàng qua tài khoản cá nhân
Theo các chuyên gia, hiện nhiều người kinh doanh dù có doanh thu khá lớn nhưng không đăng ký hộ kinh doanh, hoặc đã đăng ký nhưng không chịu mở tài khoản thanh toán riêng vì nghĩ rằng ngành thuế sẽ không nắm được.
Tuy nhiên nếu hộ kinh doanh không tuân thủ thì tới đây sẽ gặp rủi ro vì ngành thuế đã tăng cường kết nối dữ liệu với ngân hàng để kiểm soát doanh thu thực tế.
Ở góc độ pháp lý, ông Trương Thanh Đức, Đoàn luật sư Hà Nội, khuyến cáo các hộ kinh doanh nếu chưa mở tài khoản riêng tách bạch với tài khoản cá nhân thì nên thực hiện ngay. Trường hợp đã mở rồi mà chưa khớp với tên hộ kinh doanh trên giấy đăng ký thì điều chỉnh kịp thời.
Theo ông Đức, việc này không chỉ đảm bảo tuân thủ đúng quy định mà còn có lợi cho hộ kinh doanh khi hướng đến làm ăn bài bản, minh bạch hơn. Đặc biệt, với quy định các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên phải chuyển khoản, nếu hộ kinh doanh thanh toán không thông qua tài khoản chính của mình thì sẽ không được tính là chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế theo doanh thu – chi phí. Khi đó, số thuế phải nộp có thể cao hơn.
Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cũng cảnh báo việc hộ kinh doanh sử dụng tài khoản cá nhân để nhận tiền, không tách bạch doanh thu của hoạt động kinh doanh với chi tiêu cá nhân, gia đình sẽ khiến phải đối mặt với nhiều rủi ro.
Trước hết hộ kinh doanh khó khăn trong việc xác định chính xác và đầy đủ doanh thu, từ đó dễ sai sót khi kê khai thuế. Nghiêm trọng hơn, nếu sử dụng tài khoản cá nhân cho hoạt động kinh doanh mà không khai báo với cơ quan thuế thì có bị coi là hành vi che giấu doanh thu, không khai thuế, trốn thuế.
Hệ quả là hộ kinh doanh bị truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính, bị tính tiền chậm nộp. Trường hợp số tiền trốn thuế lớn, hộ kinh doanh có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bà Hải cũng cho biết theo dự thảo nghị định về thuế đối với hộ kinh doanh tới đây sẽ được ban hành, tất cả tài khoản liên quan đến hoạt động kinh doanh gồm tài khoản của hộ kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, tài khoản của thành viên cá nhân hộ kinh doanh… phải đăng ký với cơ quan thuế.
Nhiều chủ doanh nghiệp đã bị khởi tố vì giấu doanh thu
Quy định cũng cấm hộ kinh doanh sử dụng bí danh, biệt danh khi đặt tên tài khoản thanh toán cá nhân – Ảnh: Q.Đ.
Trên thực tế, quy định này đã áp dụng với doanh nghiệp và thời gian qua nhiều trường hợp chủ doanh nghiệp cố tình che giấu doanh thu đã bị xử lý hình sự.
Ngày 6-2 vừa qua, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Lê Bá Quốc (29 tuổi, ngụ TP.HCM), chủ doanh nghiệp Tigit Motorbikes, để điều tra về tội trốn thuế. Lý do là chủ doanh nghiệp đã sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận thanh toán nhằm che giấu doanh thu thực tế.
Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP đã trưng cầu giám định chuyên môn. Kết luận giám định của cơ quan Thuế TP.HCM, doanh nghiệp tư nhân Tigit Motorbikes đã có hành vi trốn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, với tổng số tiền thuế trốn là hơn 470 triệu đồng.
Vào tháng 10-2025, Viện KSND TP Hà Nội đã hoàn tất cáo trạng truy tố bị can Hoàng Tùng (34 tuổi, ở phường Từ Liêm, Giám đốc Công ty TNHH nhà hàng Tung Dinning) và Nguyễn Đỗ Nguyệt Ánh (sinh năm 1992, ở phường Phúc Lợi) cùng về tội “trốn thuế”.
Lý do là thấy doanh thu nhà hàng cao, bị can Hoàng Tùng, Giám đốc Công ty TNHH nhà hàng Tung Dinning và đồng phạm sử dụng tài khoản cá nhân để nhận tiền thanh toán của khách. Cơ quan điều tra xác định hành vi này gây thất thoát hơn 2,4 tỉ đồng tiền thuế. Trong đó, thuế giá trị gia tăng là hơn 2,1 tỉ đồng, thuế thu nhập cá nhân là hơn 335 triệu đồng.
Mức phạt che giấu doanh thu sẽ như thế nào?
Theo quy định tại nghị định 126/2020 của Chính phủ, ngân hàng có trách nhiệm cung cấp thông tin tài khoản khi cơ quan thuế yêu cầu, do vậy nếu khách hàng chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của chủ hộ kinh doanh mà không hạch toán, không xuất hóa đơn, khoản tiền đó có thể bị xem là doanh thu chưa kê khai.
Nếu bị xác định là để ngoài sổ sách, hộ kinh doanh sẽ bị xử phạt theo nghị định 125/2020 của Chính phủ gồm truy thu toàn bộ thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, phạt từ 1 – 3 lần số thuế trốn. Theo điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, nếu số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên có thể bị phạt tiền lớn hoặc phạt tù, khung cao nhất lên đến 7 năm.
Lê Thanh
————-
Tuổi trẻ (Kinh doanh) ngày 01-3-2026:
(156/2.192)