Quốc hội cần có những đại biểu am hiểu thực tiễn thương trường.

(TP) – Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, chất lượng lập pháp ngày càng trở thành yếu tố quyết định. Nhiều chuyên gia cho rằng, sự tham gia của các đại biểu Quốc hội xuất thân từ doanh nghiệp sẽ bổ sung góc nhìn thực tiễn thương trường cho hoạt động lập pháp.

Trong mọi giai đoạn phát triển, Quốc hội luôn cần những đại biểu có bản lĩnh chính trị, tư duy thể chế và năng lực phản biện. Trong một nền kinh tế thị trường ngày càng đầy đủ hơn, khi sức ép cạnh tranh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế ngày càng lớn, điều này càng trở nên cần thiết.

Trao đổi với PV Tiền Phong, nhiều chuyên gia cho biết: Quốc hội cần thêm một lớp đại biểu, là những người đã từng đi qua thương trường, từng ký những dự án, những quyết định đầu tư “sinh tử”, từng đối mặt với biến động lãi suất, chi phí vốn, đứt gãy chuỗi cung ứng và cả những điểm nghẽn của thủ tục hành chính. Nói cách khác, Quốc hội cần nhiều hơn những đại biểu không chỉ hiểu luật, mà còn hiểu cái giá phải trả khi một quy định thiếu khả thi đi vào đời sống.

Đó cũng là lý do sự hiện diện của những đại biểu xuất thân từ doanh nghiệp không nên được nhìn như một yếu tố cơ cấu đơn thuần. Trong điều kiện phát triển hiện nay, đây là một nhu cầu thực chất của quá trình lập pháp. Bởi luật pháp, xét đến cùng, không chỉ để quản lý xã hội, mà còn để mở đường cho phát triển, giải phóng nguồn lực và tạo dựng niềm tin cho đầu tư dài hạn.

Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm: Sự tham gia của các đại biểu Quốc hội xuất thân từ doanh nhân giúp quá trình lập pháp tiệm cận hơn với thực tiễn vận hành của nền kinh tế.

Điểm mạnh nổi bật của đại biểu xuất thân từ doanh nghiệp chính là khả năng “kiểm tra” chính sách bằng thực tiễn vận hành. Họ không dừng ở câu hỏi “quy định này có đúng không”, mà đi xa hơn: quy định này có làm tăng chi phí tuân thủ không, có kéo dài thời gian thực hiện thủ tục không, có làm chậm dòng vốn không, có tạo thêm rủi ro pháp lý hay khoảng trống diễn giải không…

Trong nền kinh tế thị trường, nhiều khi một thủ tục kéo dài thêm vài tháng, thậm chí vài tuần, vài ngày… không đơn giản là câu chuyện hành chính. Nó có thể làm lỡ một chu kỳ đầu tư, làm đội chi phí vốn, làm doanh nghiệp bỏ lỡ thị trường và kéo theo hệ lụy cho việc làm, thu ngân sách, tăng trưởng. Những chi phí ấy không phải lúc nào cũng hiện lên trong báo cáo đánh giá tác động chính sách. Nhưng doanh nhân thì nhìn thấy rất rõ, vì họ là người trực tiếp trả giá cho chúng.

Tăng tính khả thi của luật pháp

Vì vậy, theo nhiều chuyên gia, khi Quốc hội có thêm những đại biểu từng “lăn lộn thương trường”, nghị trường sẽ có thêm một hệ quy chiếu khác: hệ quy chiếu của hiệu quả thực thi, của chi phí cơ hội, của tính khả thi thực chất.

Theo Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm, sự tham gia của các đại biểu Quốc hội xuất thân từ doanh nhân giúp quá trình lập pháp tiệm cận hơn với thực tiễn vận hành của nền kinh tế. Theo ông, doanh nhân không nhìn thị trường qua báo cáo mà qua các quyết định đầu tư, mở rộng hay thu hẹp sản xuất. Chính những trải nghiệm đó mang “dữ liệu sống” từ thị trường vào nghị trường, góp phần hạn chế tình trạng quy định hợp lý trên giấy nhưng khó triển khai trong thực tế.

Việc có thêm các đại biểu là doanh nhân trong nghị trường là sự công nhận vị trí của lực lượng này trong quá trình hoạch định chính sách và xây dựng pháp luật

Ở góc nhìn khác, Luật sư Nguyễn Thế Truyền, Giám đốc Công ty Luật Hợp danh Thiên Thanh, cho rằng điểm khác biệt lớn của các đại biểu xuất thân doanh nghiệp nằm ở tư duy chi phí – lợi ích. Theo ông, doanh nhân thường tiếp cận mỗi quy định pháp luật từ câu hỏi rất cụ thể: quy định này có làm tăng chi phí tuân thủ hay kéo dài thủ tục cho doanh nghiệp hay không. Cách nhìn từ thực tiễn vận hành giúp các quy định pháp luật khi ban hành sát với đời sống kinh tế hơn và dễ đi vào cuộc sống.

Trong khi đó, Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, nhấn mạnh vai trò của đại biểu doanh nhân trong việc thu hẹp khoảng cách giữa chính sách “trên giấy” và thực tiễn thị trường. Theo ông, những người trực tiếp điều hành doanh nghiệp thường nhận diện rất nhanh các rào cản thể chế và sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật. Tiếng nói từ thực tiễn này giúp cảnh báo sớm những điểm nghẽn chính sách và góp phần nâng cao tính khả thi của luật pháp.

Ba góc nhìn trên đều gặp nhau ở một điểm cốt lõi: doanh nhân khi bước vào nghị trường sẽ mang theo “dữ liệu sống” của thị trường, giúp quá trình xây dựng pháp luật bớt xa rời thực tiễn, bớt nặng về hình thức và gần hơn với yêu cầu vận hành của nền kinh tế.

Chất lượng thể chế và năng lực cạnh tranh quốc gia

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi chất lượng thể chế sẽ quyết định ngày càng nhiều đến năng lực cạnh tranh quốc gia. Cạnh tranh giờ không chỉ còn ở chi phí lao động hay ưu đãi đầu tư. Cạnh tranh ngày càng nằm ở chất lượng luật pháp, tính ổn định của chính sách, tốc độ xử lý thủ tục, mức độ minh bạch và khả năng bảo vệ quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh.

Trong bối cảnh ấy, Quốc hội càng cần những đại biểu có khả năng nhận diện sớm điểm nghẽn thể chế. Đó có thể là một quy định chồng chéo giữa các luật, một thủ tục tiền kiểm kéo dài quá mức, một điều kiện kinh doanh thiếu rõ ràng, hay một cơ chế quản lý vô tình làm “đóng băng” sáng kiến của doanh nghiệp… Những điểm nghẽn này thường không bộc lộ hết trên bàn giấy. Chúng lộ ra rõ nhất ở nơi thị trường vận hành.

Vì thế, nếu Quốc hội muốn luật pháp thật sự kiến tạo phát triển, muốn các đạo luật kinh tế, đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, tài chính đi vào cuộc sống nhanh hơn, ít thiếu sót hơn… thì Quốc hội cần lắng nghe mạnh mẽ hơn tiếng nói của những người đã từng trực tiếp đi qua các va đập đó.

Ở một góc nhìn rộng hơn, sự tham gia của các đại biểu Quốc hội xuất thân từ doanh nhân cũng phản ánh một chuyển động quan trọng trong tư duy phát triển của đất nước. Đây không chỉ là vấn đề cơ cấu đại biểu, mà còn là sự ghi nhận vai trò ngày càng lớn của cộng đồng doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Việc có thêm các đại biểu là doanh nhân trong nghị trường, ở chừng mực nhất định, còn là sự công nhận vị trí của lực lượng này trong quá trình hoạch định chính sách và xây dựng pháp luật. Điều đó cũng góp phần cụ thể hóa tinh thần của các chủ trương lớn của Đảng về phát triển kinh tế. Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đã khẳng định khu vực này là một động lực quan trọng của nền kinh tế, trong khi Nghị quyết 79 tiếp tục nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước trong những lĩnh vực then chốt. Khi cả hai khu vực này đều cần một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và khả thi, thì tiếng nói của những người trực tiếp tổ chức sản xuất, kinh doanh trở thành một nguồn tham chiếu quan trọng trong quá trình lập pháp…

Theo TS Bùi Ngọc Thanh, Nguyên chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Đại biểu Quốc hội là doanh nhân có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp phát triển đất nước. Do vậy, việc lựa chọn các doanh nhân xứng đáng trở thành đại biểu Quốc hội có ý nghĩa quan trọng để một mặt, bảo đảm tiếng nói và vai trò của doanh nhân đối với hoạt động của Quốc hội; mặt khác, tạo điều kiện, khuyến khích lực lượng doanh nhân tham gia đóng góp đối với đất nước.

P.V

————-

Tiền Phong (Kinh tế) ngày 09-3-2026:

https://tienphong.vn/quoc-hoi-can-co-nhung-dai-bieu-am-hieu-thuc-tien-thuong-truong-post1826003.tpo

(95/1.589)