Áp thuế GTGT với đào tạo lái xe: Lo ngại học phí tăng cao và “nút thắt” pháp lý cần tháo gỡ.
(VOV GT) – Mới đây Cục Thuế – Bộ Tài chính có văn bản gửi Thuế tỉnh Đắk Lắk xác định hoạt động đào tạo lái xe là đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng.
“Nút thắt” từ định nghĩa hoạt động đào tạo nghề lái xe thuộc dạy nghề hay dạy học
Vướng mắc lớn nhất đối với cơ sở đào tạo lái xe hiện nay đó là chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật khẳng định rõ ràng đào tạo lái xe thuộc hoạt động dạy nghề hay dạy học và chịu sự điều chỉnh của Luật nào ? Bởi, cách đây hơn 1 tháng Sở Giáo dục và đào tạo một tỉnh ở miền Trung có văn bản trả lời doanh nghiệp, khẳng định rằng: Hoạt động đào tạo lái xe là hoạt động dạy học, dạy nghề và chịu sự điều chỉnh của pháp luật giáo dục, giáo dục nghề nghiệp.
Ở một diễn biến khác, Cục Thuế – Bộ Tài chính có văn bản số 6193/CT-CS ngày 23/12/2025 gửi Thuế tỉnh Đắk Lắk xác định hoạt động đào tạo lái xe là hoạt động dạy học theo quy định của pháp luật chuyên ngành về đào tạo lái xe, thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, không thuộc đối tượng, phạm vi điều chỉnh của Luật Giáo dục số 43/2019 và Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014, do đó thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo quy định.
Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, theo cách hiểu của một số cơ sở đào tạo thì Luật Giáo dục nghề nghiệp không có điều, khoản cụ thể nào chỉ ra đào tạo lái xe không thuộc phạm vi điều chỉnh của của Luật Giáo dục nghề nghiệp, ông Phạm Quốc Huy – Trưởng phòng Đào tạo Trường trung cấp Ngọc Hà cho rằng:
“Luật Giáo dục nghề nghiệp từ năm 2014 đều khẳng định dạy nghề bao gồm trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng và dạy nghề khác không giới hạn thời hạn dưới hay trên 3 tháng. Như vậy, quan điểm của doanh nghiệp chúng tôi hiểu rằng chúng tôi vẫn được điều chỉnh ở Luật Giáo dục nghề nghiệp”.
Theo ông Phan Thanh Uy – Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải Ô Tô Việt Nam, nghề lái xe là một trong những danh mục nghề nghiệp được quy định tại Quyết định số 34/2020/QĐ-TTg ngày 26/11/2020 của Thủ tướng Chính phủ và hoạt động đào tạo lái xe mang bản chất là hoạt động đào tạo nghề và rất nhiều cơ sở đào tạo lái xe đang hoạt động và mang tên cơ sở “Giáo dục nghề nghiệp”, nếu bị loại bỏ ra khỏi hoạt động giáo dục nghề nghiệp thì quá vô lý:
“Đào tạo lái xe là một trong những nghề rất quan trọng liên quan đến phát triển kinh tế xã hội. Nghề lái xe chuyên nghiệp gồm, lái xe taxi, lái xe đường dài, lái xe vận tải hàng hóa rồi người làm nghề lái xe ở trong cơ quan nhà nước. Nếu đưa đào tạo lái xe ra khỏi hoạt động dạy nghề để thu thuế VAT thì tôi thấy không hợp lý”.
Một điểm nữa, thuế giá trị gia tăng VAT là thuế gián thu, do người tiêu dùng cuối cùng chi trả. Khi hoạt động đào tạo lái xe không thuộc đối tượng dạy nghề đồng nghĩa phải nộp thuế giá trị gia tăng và cơ sở đào tạo buộc phải tính số tiền này vào học phí. Trong bối cảnh chi phí xăng dầu, linh kiện xe và lương giáo viên liên tục tăng cao, việc cộng thêm 8% đến 10% thuế giá trị gia tăng VAT sẽ khiến chi phí học lái xe tăng cao, ảnh hưởng lớn đến đời sống của một bộ phận người hành nghề lái xe trong xã hội.
Ảnh minh hoạ
Theo ông Lại Thế Chất, Giám đốc trung tâm đào tạo lái xe cơ giới Thành Đạt, việc áp dụng thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động đào tạo lái xe là rất bất cập:
“Nếu bị áp thuế giá trị gia tăng tôi cho là khá bất cập vì thực chất chúng tôi đang đào tạo nghề nhưng Bộ Xây dựng lại cho rằng đào tạo lái xe là hoạt động dạy học. Việc này cần xem xét chuẩn mực chứ không thể bộ này cho là không phải giáo dục nghề nghiệp, bộ kia nói là giáo dục nghề nghiệp rồi đánh thuế ngược đối với hoạt động dạy nghề đi kiếm sống là vô lý”.
Cần một khung pháp lý thống nhất để gỡ khó cho doanh nghiệp và người dân
Ở thời điểm hiện tại, rất nhiều cơ sở đào tạo lái trên cả nước đang quan ngại sâu sắc nếu bị cơ quan Thuế xác định là đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng từ đầu năm 2025 (thời điểm Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực) thì sẽ tạo nên muôn vàn khó khăn cho các cơ sở đào tạo, thậm chí không biết xử lý, cân đối tài chính như thế nào để thực hiện nghĩa vụ thuế.
Ông Nguyễn Văn Quyền – Chủ tịch Hiệp hội vận tải Ô tô Việt Nam cho rằng, cơ quan quản lý cần phải xem xét một cách toàn diện, nếu giả sử ngành Thuế có cơ sở để thu thuế thì cũng cần có lộ trình áp dụng phù hợp với thực tiễn và đánh giá thấu tình, đạt lý vì ngay từ thời điểm đầu năm các cơ sở đào tạo lái xe ký hợp đồng với người học, chưa có cơ cấu thuế giá trị gia tăng nên không thể có nguồn để nộp nếu bị truy thu từ đầu năm 2025:
“Nếu giả sử nhà nước vẫn quyết định thu thuế giá trị gia tăng thì phải thu sau thời điểm các quy định mới có hiệu lực, chứ không thể là thu đầu năm 2025 vì như thế là vô lý, các cơ sở đào tạo không thể có nguồn nào bù đắp vì chi phí rất lớn”.
Ở góc độ pháp lý, Luật sư Trương Thanh Đức – Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, cách làm luật và áp thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động đào tạo lái xe khá bất cập khi bản chất không hề thay đổi. Do vậy, để làm rõ vấn đề này, Chính phủ cần ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn chi tiết chứ không thể thực hiện như Cục Thuế lấy ý kiến tham khảo rồi ban hành văn bản trả lời, áp dụng sẽ dẫn đến nhiều vấn đề vướng mắc, phát sinh:
“Thứ nhất là liên quan đến giáo dục. Thứ hai là liên quan đến nghề nghiệp. Nghề lái xe là một nghề có thể đào tạo cho lái xe chuyên nghiệp, có thể đào tạo cho người không phải chuyên nghiệp. Nhưng giá trị cốt lõi của nghề dạy lái xe đòi hỏi về đạo đức người lái xe, về an toàn giao thông, về sức khỏe và căn cứ vào Luật Giáo dục nghề nghiệp. Nếu đưa vào diện thu thuế hay không diện thu thuế thì có lẽ Chính phủ cần lý giải, định nghĩa rõ, phải minh thị, không nên để tình trạng hiểu thế nào cũng được”.
Như vậy, việc xác định hoạt động đào tạo lái xe có thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng hay không hiện không chỉ đơn thuần là câu chuyện về một sắc thuế mà đã trở thành “nút thắt” đối với sự ổn định của các cơ sở đào tạo và quyền lợi sát sườn của người học.
Trước những bất cập này, cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực đào tạo lái xe rất mong Chính phủ sớm ban hành một văn bản quy phạm pháp luật có giá trị pháp lý cao nhất để minh thị bản chất của đào tạo lái xe là hoạt động giáo dục nghề nghiệp hay hoạt động dạy học? Tránh để một lĩnh vực đào tạo kỹ năng nghề nghiệp thiết yếu cho xã hội có nguy cơ rơi vào tình trạng “mắc kẹt” giữa các cách hiểu khác nhau.
Một quyết sách thấu tình, đạt lý lúc này chính là chìa khóa để gỡ bỏ “nút thắt” pháp lý, tạo điều kiện cho ngành đào tạo lái xe phát triển bền vững và phục vụ tốt hơn nữa nhu cầu chính đáng của xã hội.
Mạnh Đồng – Như Nguyên
—————
VOV Giao thông (Tài chính – Thị trường) ngày xx-xx-2026:
(225/1.507)