Luật sư nói gì về truy xuất nguồn gốc từ vụ “xác ve sầu khô bị tạm giữ”?
(NLĐ) – Theo Luật sư Trương Thanh Đức, nói nhiều đến truy xuất nguồn gốc nhưng chưa xác định cụ thể “nguồn gốc” được hiểu như thế nào?
Ngày 13-5, Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 1 (Chi cục QLTT tỉnh Lạng Sơn) đã trả lại 80 kg xác ve sầu khô cho chủ lô hàng, sau khi người này đã đến làm việc và cung cấp đầy đủ các hồ sơ, bảng kê thu mua cùng các giấy tờ liên quan để chứng minh nguồn gốc xuất xứ của số dược liệu nói trên.
Đội Quản lý thị trường (QLTT) số 1 (Chi cục QLTT tỉnh Lạng Sơn) đã trả lại 80 kg xác ve sầu khô cho chủ lô hàng
Sự việc trên liệu đã khép lại sau nhiều tranh luận trên mạng xã hội về băn khoăn rằng cơ quan chức năng kiểm tra, tạm giữ và yêu cầu lô hàng xác ve sầu có giấy chứng minh xuất xứ có đúng quy định hay không? Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều người dân ở một số khu vực trên cả nước đang đổ xô đi tìm, nhặt xác ve sầu về bán.
Hiện nay, cơ quan chức năng cũng không có quy định cấm nhặt xác ve sầu, đồng thời hoạt động này cũng không tác động tới tài nguyên rừng.
Trao đổi với Báo Người Lao Động xoay quanh những xôn xao, tranh cãi trên, Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, cho rằng với những hoạt động mua bán quy mô lớn hoặc ngành nghề kinh doanh có điều kiện, các quy định tuân thủ đã khá rõ ràng nên không cần tranh cãi quá nhiều. Tuy nhiên, với hoạt động mua bán nhỏ lẻ, đặc biệt tại các chợ dân sinh, quy định cần được làm rõ hơn.
Theo luật sư Đức, hiện nay nhiều người bán nông sản online, giới thiệu hàng “mang từ quê lên”, nhưng việc chứng minh nguồn gốc trong những trường hợp này cũng rất khó. Nếu mọi trường hợp đều phải xác minh thì chi phí, thời gian bỏ ra có khi còn lớn hơn giá trị lô hàng và không đạt được mục tiêu quản lý.
Cần rõ khái niệm “nguồn gốc”
Luật sư Trương Thanh Đức cũng cho rằng trong vụ việc xác ve sầu, ngay cả khi có giấy xác nhận thì vẫn có khả năng bị xác nhận qua loa, hình thức, nên cần xem xét tính thực chất và hiệu quả của quy định, tránh đặt ra yêu cầu nhưng không khả thi trong thực tế.
Theo luật sư Đức, quy định pháp luật trước hết phải rõ ràng, minh bạch để người dân có thể hiểu và thực hiện.
Việc yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với nông sản là cần thiết, nhưng cũng không thể ra chợ yêu cầu người bán vài mớ rau hay thúng khoai phải xuất trình giấy chứng nhận nguồn gốc mua từ đâu. Bởi người bán hoàn toàn có thể nói đó là sản phẩm do họ tự làm ra hoặc tự thu hái. Với xác ve sầu cũng tương tự, nếu người dân nói họ nhặt trong rừng thì việc chứng minh sẽ rất khó khăn.
Luật sư Đức cũng nhìn nhận cần làm rõ khái niệm “nguồn gốc”. Theo ông, hiện nay mọi người nói nhiều đến truy xuất nguồn gốc nhưng chưa xác định cụ thể “nguồn gốc” được hiểu như thế nào.
Ví dụ, hóa đơn có được coi là giấy chứng minh nguồn gốc hay không, giấy biên nhận viết tay có giá trị pháp lý ra sao, người bán tự viết giấy cho người mua vài dòng có phù hợp quy định không. Nếu với những giao dịch nhỏ lẻ cũng phải điều tra, xác minh thì sẽ mất rất nhiều thời gian và chi phí.
Vị luật sư cho rằng khi xem xét một vụ việc cần đánh giá quy mô, số lượng, tính chất hàng hóa có phải hàng cấm, hàng hạn chế lưu thông hay có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hay không. Nếu xử lý quá cứng nhắc với những vụ việc nhỏ lẻ thì có thể ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh và tập quán buôn bán nhỏ đã tồn tại từ lâu.
Từ đó, luật sư Trương Thanh Đức cho rằng cần có quy định cụ thể, đồng thời tăng cường hướng dẫn, tuyên truyền để người dân biết và tuân thủ. Khi đã có quy định rõ mà vẫn vi phạm thì mới xử lý.
Thùy Linh
—————
Người lao động (Thời sự) ngày 14-5-2026:
(577/806)