Từ Vân Đồn đến Pleiku: Tư nhân đang viết lại bản đồ đầu tư sân bay.
(HK) – Vai trò của khu vực tư nhân ngày càng rõ nét
Nhìn lại chặng đường từ Vân Đồn đến các dự án đang được nghiên cứu hiện nay, Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho rằng khu vực tư nhân đang đảm nhận vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển hạ tầng hàng không Việt Nam.
Theo ông, trước hết, khu vực tư nhân đã khá lớn mạnh, sẵn sàng góp phần giải quyết bài toán vốn đầu tư. Ông dẫn số liệu quy hoạch cho thấy, Việt Nam cần khoảng 577.000 tỷ đồng để phát triển 36 cảng hàng không đến năm 2030, trong khi ngân sách nhà nước và nguồn lực của ACV hạn chế. Việc huy động nguồn vốn xã hội vì vậy trở thành điều kiện quan trọng để bảo đảm tiến độ đầu tư.
Thứ hai, doanh nghiệp tư nhân thường có lợi thế về tốc độ triển khai dự án. Vân Đồn hoàn thành sau hơn ba năm thi công, còn Nhà ga quốc tế Cam Ranh chỉ mất chưa đầy hai năm để đưa vào khai thác. Khả năng huy động vốn, tổ chức thi công và ra quyết định nhanh giúp rút ngắn thời gian đầu tư, qua đó sớm đưa công trình vào khai thác.
Thứ ba, khu vực tư nhân mang đến cách tiếp cận mới trong phát triển sân bay. Nếu Nhà nước chủ yếu nhìn nhận sân bay là hạ tầng giao thông, doanh nghiệp thường coi đây là hạt nhân của một hệ sinh thái kinh tế gồm du lịch, logistics, thương mại, bất động sản và dịch vụ. Mô hình này đã được thể hiện tại Vân Đồn và đang tiếp tục được hướng tới tại Phú Quốc.\
Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI. Ảnh: NVCC
Cuối cùng, sự tham gia của khu vực tư nhân tạo động lực nâng cao chất lượng công trình và dịch vụ. Các dự án như Vân Đồn hay Nhà ga quốc tế Cam Ranh đều được đánh giá cao về thiết kế, công nghệ và trải nghiệm hành khách, góp phần nâng cao hình ảnh hạ tầng hàng không Việt Nam.
Tuy nhiên, Luật sư Trương Thanh Đức, cũng khẳng định xã hội hóa không đồng nghĩa với tư nhân hóa toàn bộ sân bay. Những hạng mục cốt lõi như điều hành bay, an ninh hàng không, vùng trời và các tài sản liên quan đến quốc phòng vẫn cần Nhà nước quản lý. Phần có thể huy động nguồn lực xã hội là nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, khu logistics, trung tâm bảo dưỡng máy bay, thương mại và các dịch vụ phi hàng không. Đây cũng là mô hình hợp tác công – tư được nhiều quốc gia áp dụng nhằm cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia và khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội.
Giám đốc Công ty Luật ANVI, nhấn mạnh, trong bối cảnh nhu cầu vận tải hàng không, du lịch quốc tế và logistics tiếp tục tăng trưởng, vai trò của doanh nghiệp tư nhân nhiều khả năng sẽ còn mở rộng. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình xã hội hóa sẽ không chỉ phụ thuộc vào năng lực tài chính của nhà đầu tư mà còn phụ thuộc vào chất lượng thể chế, sự ổn định của quy hoạch, cơ chế PPP minh bạch và việc phân định rõ trách nhiệm giữa Nhà nước với doanh nghiệp.
Nếu những điều kiện đó tiếp tục được hoàn thiện, hành trình bắt đầu từ Vân Đồn sẽ không dừng lại ở Phù Cát hay Pleiku, mà có thể mở ra một giai đoạn phát triển mới cho mạng lưới 37 cảng hàng không của Việt Nam (đến năm 2050), đưa hạ tầng hàng không trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong nhiều thập kỷ tới.
—————
Bài đầy đủ tại Tạp chí Hàng không (Kinh doanh) ngày 27-7-2026:
(678/1.606)
—————