Đừng để ly hôn phá vỡ nền tảng gia đình và hủy hoại tế bào xã hội.

Bây giờ ly hôn ở nước ta đang ở mức báo động

Bài Minh Thụy phỏng vấn Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC về tình trạng này.

Theo Luật sư nguyên nhân do đâu?

Hôn nhân là một hiện tượng tình cảm sinh lý để hình thành gia đình sinh học, duy trì giống nòi và tạo nên các tế bào của một xã hội văn minh. Ly hôn là sự phá vỡ tình yêu, gia đình và các tế bào xã hội.

Nằm trong dòng chảy của xã hội, hôn nhân cũng không thoát khỏi sự thay đổi lớn về lối sống cá nhân và nhịp sống xã hội. Cuộc sống hiện đại nhanh vội hơn, sôi động hơn, tất bật hơn hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trước kia, nên nhìn chung con người cũng “sống gấp” hơn. Đặc biệt cuộc sống dễ dàng hơn, tự do hơn, cởi mở hơn và gáp gáp hơn rất dễ dẫn đến việc con người ta ít hy sinh, chịu đựng hơn; giảm nhường nhịn, chia sẻ hơn; ít cảm thông, bình tĩnh hơn

Thời buổi con người nhanh lớn, bạn bè nhanh quen, nam nữ nhanh yêu, trai gái nhanh làm tình và rồi quan hệ vợ chồng cũng nhanh tan.

Cách phòng ngừa

Quan hệ hôn nhân là không chỉ sống vì mình, mà còn phải sống vì người khác, vợ chồng, con cái, cha mẹ. Quan hệ ngoài gia đình như đồng nghiệp, đối tác, khách hàng, bạn hữu, xã hội,… thì trước hết phải dựa trên lý lẽ cụ thể, trách nhiệm rõ ràng, lợi ích sòng phẳng, nhưng quan hệ hôn nhân thì quan trọng căn cốt phải là chữ tình, từ tình yêu nam nữ, tình dục trai gái, tình nghĩa vợ chồng, cho đến tình thâm con cái, tình thân ruột thịt, tình cảm họ hàng.

Nếu sống vì mình thì ngày càng dễ dàng, thoải mái, nhưng sống vì vợ chồng, con cái, gia đình và xã hội mới khó. Cuộc sống càng đầy đủ, khả giả, con người càng sung sưởng, cởi mở thì càng nhiều cám dỗ cả về vật chất, tình cảm và sinh lý. Cổ điển thì chốt một câu ranh rờn, no ăn ấm cật. Hiện đại thì thay đổi bởi hội nhập và theo tháp nhu cầu.

Thời xưa, như một lẽ tự nhiên, người ta phải bám chặt vào gia đình để có cái ăn, có cái mặc, có chỗ ngủ và có bạn tình, thời nay thì điều kiện sinh sống khá đầy đủ, nhiều cơ hội, rời bỏ gia đình không còn là một sự thách thức lớn.

Nếu trước đây, không gian cuộc sống chủ yếu diễn ra trong ngôi làng hay phố phường chung quanh, thì giờ đây không gian ấy được mở rộng hàng chục, hàng trăm lần, từ trải nghiệm trên mặt đất cho đến trên không gian mạng, mỗi người dường như hoà vào và là một phần của cuộc sống mênh mông.

Cái tôi của mỗi người lớn hơn, mạnh hơn, ích kỷ hơn, nhu cầu sinh lý cao hơn và quan điểm thoáng hơn về tình dục, lại dễ dàng tìm kiếm đối tác và thoả mãn, thậm chí đến mức tìm cảm giác khác lạ, hoán đổi vợ chồng hay làm tình với nhiều người.

Không thể phủ nhận hay đi ngược lại thực tế đang chống lại hôn nhân như trên, nhưng chỉ có những chữ tình kết tinh trong quan hệ hôn nhân thì mới mang lại ý nghĩa cuộc sống và hạnh phúc gia đình. Mà tình nào thì cũng phải gieo mầm, phải nuôi dưỡng và phải trân trọng thì mới có được, mới thực chất và mới lâu dài.

Mạng xã hội tác động thế nào đến hôn nhân, đến việc ly hôn?

Mạng xã hội là thật ảo lẫn lộn, nhưng không trái ngược đời thực, vẫn luôn là tốt đẹp phô ra, xấu xa đậy lại. Câu chuyện muôn thuở ngày xưa vẫn là văn mình, vợ người, nay xã hội đã giải phóng phụ nữ thì thêm cả đồ mình, chồng người. Người ở ngoài chăn sẽ không thấy con giận, càng không thấy cơn giận, người ở trên mạng xã hội thì chả biết thật giả vì vẻ long lanh, đẹp đẽ bề ngoài, dễ dàng che dấu bản chất, sự thật.

Mạng xã hội tạo ra sự kết nối rộng khắp, bất kể khoảng cách và đêm ngày, đồng thời nó cũng cám dỗ người chồng, gặm nhấm người vợ, giảnh giật thời gian của cả đôi bên, khoét thêm khoảng tối giữa tình yêu và gia đình. Điện thoại và nhất là mạng xã hội, không chỉ hòa trộn vào việc chát chít đưa đẩy, tán gẫu vui vẻ, chia sẻ giải trí, hòa đồng sở thích, mà còn chen lấn vào công việc, rung lắc gia đình, thậm chí len lỏi vào tận giường ngủ của vợ chồng. Nó tạo ra tâm lý so bì, tị nạch và tạo ra cảm giác thỏa mãn, nhầm tưởng núi kia cao to hơn, cơ thể căng tràn hơn, trái tim nồng nhiệt hơn, cảm xúc sung sướng hơn. Thực tế thì chẳng có những cái đó hoặc chỉ lướt qua cuộc đời với tốc độ lướt mạng.

Cách phòng ngừa, hạn chế ly hôn?

Ly hôn nhiều là hiện tượng không tốt cho cộng đồng, là phá vỡ tế bào xã hội, là ảnh hưởng xấu đến vợ chỗ, gia đình cũng như nhiều quan hệ, tình càm, pháp lý chung quanh.

Vì thế, luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định khá đơn giản về điều kiện và trình tự kết hôn, nhưng lại khá chặt chẽ về yêu cầu và thủ tục ly hôn. Kết hôn chỉ cần tiến hành tại Ủy ban nhân dân xã, phường, còn ly hôn phải tiến hành tại Tòa án, trong đó cả khuyến khích và bắt buộc phải thông qua hòa giải tại cơ sở và tại Tòa.

Điều 56 về “Ly hôn theo yêu cầu của một bên”, Luật Hôn nhân và gia đình quy định như sau: “Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được”. Đặc biệt để bảo vệ phụ nữ và trẻ em, Luật đã quy định, “chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi”.

Tức rất khó ly hôn nếu chỉ một người muốn bỏ cuộc chơi. Tuy nhiên, nếu vợ chồng thuận tình ly hôn, thì pháp luật buộc phải chấp nhận, chứ không có lý gì cản trở, can thiệp sâu vào quyền tự do, tự nguyện, tự quyết đồng thuận của hai người.

Để ly hôn không thập thò bên trong căn buồng hôn nhân, thì trước hết vợ chồng phải tôn trọng quy định tại Điều 19, Luật Hôn nhân và gia đình về tình nghĩa vợ chồng, cụ thể là “Vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công việc trong gia đình”, cũng như Điều 69 về nghĩa vụ “trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con” và “thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức…”.

Tuy nhiên, tình nghĩa và nghĩa vụ của vợ chồng chủ yếu phải xuất phát từ sự thành tâm, chứ không phải từ đòi hỏi của luật. Nếu thay cụm từ “vợ chồng có nghĩa vụ” trong điều luật trên bằng “vợ chồng tự nguyện” thì tôi nghĩ rằng sẽ giảm được đâu đó 90% số ca ly hôn. Chúng ta không bỏ được luật nhưng có toàn quyền sửa như vậy.

Giải pháp để gắn kết duy trì tình yêu trong thời đại số?

Không thể chống lại xu thế mạng, công nghệ và thời đại số thay đổi số phận của chúng ta. Không dễ gì mà thoát khỏi xu thế quan hệ gia đình, bạn bè, yêu đương, ít gắn kết hơn, vì phải san sẻ, nhường bớt cho quan hệ hội nhóm, xã hội, mạng và vô vàn những ham thích, cám dỗ khác. Nhưng hoàn toàn vẫn có thể tranh thủ nắm bắt, khai thác, phát huy những cái hay, sử dụng, tận dụng và lợi dụng những điểm tốt của nó để cho cuộc sống tốt đẹp hơn, hôn nhân bền vững hơn, tình yêu hạnh phúc hơn, tình dục thăng hoa hơn. Như vậy thì đương nhiên tem tém lại những gì phù phiếm, viển vông, cạm bẫy, chiêu trò vô bổ; bớt ảo giác, nhầm tưởng; bớt đứng núi này, trông núi nọ; giữ khoảng cách với bạn trên mạng; kìm bớt sự phóng túng, ham muốn lệch lạc, méo mó. Lên mạng phải “đẹp”, phải vui, thì ở dưới nhà đất cũng nên đẹp hơn, vui hơn và thật hơn; cảm thông và chia sẻ hơn với bạn đời, gia đình; tìm kiếm và cảm nhận niềm vui cuộc sống. Gắn kết tình yêu luôn từ hai phía, tiến lùi nhịp nhàng, khăng khít, không có thắng thua, hơn thiệt, chẳng có chuyện một người muốn hai người vui. Đừng quá đòi hỏi, kỳ vọng những thứ lớn lao, khó khăn mà nuôi dưỡng tình yêu từ những câu chuyện bình dị cho đến bữa ăn bình dân, từ những cử chỉ nhỏ nhặt, cho đến chuyện chăn gối hằng ngày. Mà ngộ nhỡ không biết tạo được nhiều niềm vui, thì cũng bớt mang đến nỗi buồn cho bạn đời. Cực chẳng đã vẫn phải ly hôn thì cũng giảm thiểu việc phá vỡ nền tảng gia đình và hủy hoại tế bào xã hội./.

Hà Nội 22-12-2025 (chưa đăng báo nào)

(1.754)