VETC, ePass dừng thu 6.600 đồng: Tự do kinh doanh phải dựa trên pháp lý[1].
(DT) – Theo Luật sư Trương Thanh Đức, khoản phí này không còn là vấn đề của doanh nghiệp mà là thể chế kinh tế, là vấn đề của hành chính quản trị quốc gia.
Sau khi gây tranh cãi với kế hoạch thu phí dịch vụ ví điện tử 6.600 đồng/tháng, sáng 20/8 VETC chính thức thông báo tạm dừng triển khai chính sách này.
Vài giờ sau, Viettel Money cũng thông báo dừng thu phí xử lý giao dịch qua trạm đối với khách hàng liên kết tài khoản giao thông ePass.
Trước đó, cả VETC và Viettel Money cùng dự kiến áp dụng phí dịch vụ ví điện tử từ tháng 8, với mức 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với tổ chức, doanh nghiệp.
“Quay xe” kịp thời, thu phí rồi mọi chuyện sẽ phức tạp
Trước thông tin VETC, ePass dừng thu phí dịch vụ ví điện tử, Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC (Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam), cho rằng việc VETC, ePass thu thêm phí quản lý tài khoản là không nắm vững pháp luật và có phần chưa tôn trọng khách hàng, người tiêu dùng.
“Pháp luật quy định trường hợp nào được tự do đơn phương áp đặt giá cả, phí dịch vụ, trường hợp nào không được hay phải theo làm theo một trình tự, cách thức nào đó.
Việc đưa ra một chính sách như vậy trong hoạt động thu phí giao thông mà không có căn cứ pháp luật, lại ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của khách hàng, của người tiêu dùng đó rõ ràng là sai”, luật sư bình luận.
Theo ông Đức, việc thu tiền trong trường hợp này không phải là hoạt động bán hàng hóa, dịch vụ thông thường, mà gắn liền với việc thu phí giao thông đường bộ, được pháp luật quy định một cách cụ thể, chặt chẽ.
“Hình dung thế này, luật chỉ cho phép thu mức A, mà anh lại tìm cách tăng lên thành mức A+ thì khác nào vô hiệu hóa giới hạn A”, luật sư nêu ví dụ.
Sáng 20/8, VETC và ePass thông báo dừng triển khai thu phí dịch vụ ví điện tử (Ảnh: Minh Huyền).
Theo Luật sư Trương Thanh Đức, nếu muốn triển khai một chính sách mới đối với hàng triệu khách hàng thì tối thiểu doanh nghiệp phải thăm dò ý kiến, tuyên truyền, hoặc bổ sung hợp đồng… để người dùng được quyền lựa chọn, cân nhắc.
Như vậy khách hàng dần sẽ chấp nhận hay không chấp nhận thì sẽ chấm dứt hoặc sử dụng dịch vụ của bên khác. Trường hợp này, bắt buộc phải dùng dịch vụ của 2 nhà cung cấp dịch vụ, vậy hóa ra chỉ có cách duy nhất buộc phải chấp nhận.
Khi ấy pháp luật phải can thiệp, để bảo vệ người tiêu dùng và hoạt động thiết yếu về giao thông, vận tải.
“Chủ xe đã phải trả phí BOT để đi đường, nay lại phải trả thêm tiền dịch vụ thì mới được nộp phí và trừ tiền tự động. Doanh nghiệp “đánh úp” và bắt bí như vậy, dư luận phản ứng dữ dội là điều hiển nhiên”, luật sư nêu quan điểm.
Theo luật sư, việc doanh nghiệp quyết định thu phí dịch vụ ví điện tử là sai với bản chất và mục đích của dịch vụ thu phí giao thông, là sự bất hợp lý và sai với những nguyên tắc, nguyên lý của hoạt động đặc thù này.
Tuy nhiên, 2 doanh nghiệp nhận ra cái sai, nhanh chóng sửa sai kịp thời, nhất là lúc chưa thu phí là việc nên ghi nhận.
“Nếu đã thu phí rồi mọi chuyện còn phức tạp nữa”, luật sư nói.
Song Luật sư Trương Thanh Đức cũng cảnh báo, bước tiếp theo doanh nghiệp muốn làm gì, đưa ra chính sách gì phải căn cứ vào nguyên lý hiển nhiên: Khi doanh nghiệp không được quyền quyết định tăng phí giao thông thì cũng không được quyền quyết định tăng phí dịch vụ để chỉ phục vụ cho việc nộp phí giao thông, chứ không phải luật không cấm rõ thì cứ làm.
Doanh nghiệp muốn thu thêm phải được… cho phép
Về câu hỏi liệu pháp luật hiện hành có cơ chế để kiểm soát, ngăn chặn những trường hợp tương tự nhằm tránh tạo tiền lệ cho các ngành, lĩnh vực khác hay không, Luật sư Trương Thanh Đức cho rằng trước hết cần khẳng định doanh nghiệp vẫn có quyền tự do kinh doanh, bán hàng, cung ứng dịch vụ, định giá và thỏa thuận với khách hàng theo quy định của Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư, nhưng đồng thời cũng không được phép lừa dối, đe dọa, cưỡng ép theo Bộ luật Dân sự và tuân thủ Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
“Riêng câu chuyện thu phí của VETC và ePass không dừng lại ở đó mà đã đi vào chuyên ngành cụ thể hơn, nên còn liên quan đến nhiều luật khác như Luật Giá, Luật Phí và lệ phí, Luật Cạnh tranh, Luật Giao thông đường bộ…”, luật sư nêu.
Theo luật sư, chỉ những gì mà Nhà nước không quy định khung giá, bảng giá, tiền phí, doanh nghiệp mới được quyền tự do định giá sản phẩm, dịch vụ, chỉ có khách hàng và thị trường chấp nhận hay không chấp nhận.
Quay trở lại câu chuyện thu phí, luật sư cho biết khoản phí này là câu chuyện của phí giao thông nên không phải doanh nghiệp muốn đưa ra con số bao nhiêu cũng được. Đó không còn là vấn đề của doanh nghiệp mà là thể chế kinh tế, là vấn đề của hành chính quản trị quốc gia.
Nhân viên dán thẻ ETC tại một trạm thu phí cao tốc ở TPHCM (Ảnh: Hải Long).
Theo luật sư, các doanh nghiệp cần nắm được và quán triệt nguyên lý như sau: Cái gì pháp luật đã quy định rõ ràng, cụ thể thì làm và buộc phải áp dụng. Còn trường hợp nào, pháp luật không rõ cấm hay cho buộc phải hành động theo nguyên lý sơ đẳng, nguyên tắc cơ bản, là sự đạt lý, thấu tình. Và mọi trường hợp đều cần bám vào triết lý kinh doanh: Khách hàng là thượng đế, là người quyết định cuối cùng.
Trường hợp này, Nhà nước chỉ cho phép thu phí chừng ấy, thì cái lý là không được phép “lách luật” thu phí chồng phí, không được vô hiệu hóa trần cứng của pháp luật.
Theo luật sư, chính sách phí giao thông, trong đó có BOT là câu chuyện của quốc gia về hạ tầng giao thông, về quyền tự do đi lại, về sự phát triển kinh tế, xã hội, chứ không đơn thuần của hoạt động đầu tư, kinh doanh và không chỉ dừng lại ở chuyện nghệ thuật bán hàng, kỹ năng đặt giá hay giao dịch dân sự tự nguyện.
“Trong nền kinh tế thị trường, kể cả trường hợp quyết định của doanh nghiệp không sai luật, nhưng nếu bị gần như toàn bộ khách hàng phản ứng thì cũng phải dừng lại.
Tư nhân đầu tư tiền, doanh nghiệp bỏ chi phí, nhưng khách hàng mới là người mang lại nguồn thu, trả tiền hoàn vốn, tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Nếu để họ quay lưng, tẩy chay thì câu chuyện đừng nói đúng – sai pháp luật”, Luật sư Trương Thanh Đứcnêu ý kiến.
Ông cho rằng khi muốn bổ sung một khoản thu liên quan đến hoạt động thu phí giao thông bắt buộc, doanh nghiệp không thể tự quyết, phải được sự cho phép của cơ quan quản lý.
Ví dụ, nếu nguồn thu phí giao thông được ấn định quá thấp, không đủ trang trải, gây thua lỗ, nhất là mọi chi phí đầu tư, duy tu, bảo dưỡng và hoạt động tăng cao do biến động giá cả, cần đề xuất điều chỉnh mức thu, thay đổi pháp luật. Lúc đó có thể tính thêm phí giao thông hay tạo thêm một khoản phí liên quan hoặc có chính sách hỗ trợ khác.
“Tóm lại, trong chuyện này, Nhà nước cần có quan điểm rõ ràng, quy định cụ thể việc có cho phép thu hay không? Nếu được thu thì mức thu là bao nhiêu, như vậy mới hợp lý, hợp tình và hợp pháp”, Luật sư Trương Thanh Đức nói.
Sơn Nguyễn
—————–
Dân trí (Bạn đọc) ngày 22-8-2026:
(1.302/1.510)
—————
[1] Luật sư Trương Thanh Đức đặt tít: Tự do kinh doanh phải dựa trên pháp lý, nguyên lý và triết lý