Thu hồi diện tích còn lại của dự án: Không để ‘đa số quyết định, thiểu số chịu thiệt’.
(VNF) – Bàn về vấn đề trên, Luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên VIAC, cho rằng định hướng này khi được cụ thể hóa trong luật sẽ tạo ra tác động mạnh mẽ đối với người sử dụng đất.
Theo ông Đức, cơ chế nào cũng có hai mặt. Với chủ đầu tư, việc nhà nước có thể thu hồi phần diện tích còn lại rõ ràng tạo thuận lợi cho quá trình triển khai dự án. Một quy định pháp luật hợp thức hóa thẩm quyền, điều kiện, thủ tục giải toả, thu hồi nhà đất, tuy nhiên nếu người không đồng ý mà vẫn buộc phải di dời thì quyền lợi chính đáng của họ bị ảnh hưởng.
Đáng chú ý, ông Đức cảnh báo nguy cơ “thiểu số chịu thiệt” nếu chỉ căn cứ đơn thuần vào tỷ lệ đồng ý mà không có cách gì tự bảo vệ. Có thể xảy ra trường hợp nhóm đa số có thể chỉ có quyền về những phần diện tích giá trị thấp hoặc vị trí không thuận lợi nên dễ dàng chấp nhận phương án bồi thường. Trong khi đó, nhóm thiểu số có thể đang sở hữu những vị trí có giá trị cao hơn, chẳng hạn đất mặt đường, đất ở vị trí góc hoặc những khu vực có lợi thế kinh doanh. “Khi đó, nếu chỉ lấy tỷ lệ đồng thuận của đa số làm căn cứ để thu hồi toàn bộ diện tích đất, nhóm thiểu số có nguy cơ chịu thiệt lớn hơn”, ông nói.
Theo ông, tài sản, cơ nghiệp, cuộc sống của ai đó không thể bỗng dưng “chịu thiệt hại” vì dựa vào sự biểu quyết của người khác. Đặc biệt, với việc biểu quyết trong trường hợp này, người dân hoàn toàn bị động, nằm ngoài mọi khả năng kiểm soát, tính toán. Điều này khác hẳn với cơ chế cổ đông mua cổ phần của công ty, họ đã biết trước tỷ lệ biểu quyết nên buộc phải chấp nhận, nhưng kể cả trong trường hợp đó, thì cổ đông vẫn còn “có quyền yêu cầu công ty mua lại cổ phần của mình”.
“Vì vậy, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc có bao nhiêu phần trăm người đồng ý, mà là người bị thu hồi đất có được bảo đảm quyền lợi và chịu thiệt hại đến mức nào. Điều quan trọng là vấn đề kinh tế, phải giải quyết quyền lợi một cách trọn vẹn, hợp lý, hợp tình thì mới bảo đảm an sinh và công bằng”, ông Đức nhấn mạnh.
Từ góc độ này, mức bồi thường khi thu hồi đất được xem là yếu tố quyết định. Theo ông Đức, giá bồi thường phải sát với giá trị thị trường và đủ để người dân cảm thấy việc di chuyển mang lại lợi ích hoặc ít nhất không khiến họ bị thiệt nhiều về kinh tế.
Ông cho rằng nếu một doanh nghiệp đưa ra phương án bồi thường đủ hấp dẫn, bảo đảm tốt hơn điều kiện sống hiện tại, người dân thậm chí mong muốn dự án được triển khai. Khi đó, việc giải phóng mặt bằng sẽ không còn phụ thuộc quá nhiều vào biện pháp hành chính.
—————
Bài đầy đủ tại VietnamFinace (Bất động sản) ngày 04-9-2026:
(550/1.529)
—————