Chào bán, phát hành tài sản mã hóa trái quy định bị phạt đến 200 triệu đồng.
(HNM) – Theo Luật sư Trương Thanh Đức (Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC), thị trường tài sản mã hóa đang đối mặt với sự phân hóa rõ rệt giữa hai cơ chế vận hành khác nhau. Một bên là tài sản mã hóa chờ giao dịch trên sàn trong giai đoạn thí điểm, với những điều kiện rất chặt chẽ, giúp cơ quan quản lý dễ dàng áp dụng các chế tài thu hồi và bồi thường khi xảy ra vi phạm. Bên còn lại là thị trường tự do hay phi tập trung, là một không gian ngầm trôi nổi và gần như nằm ngoài tầm kiểm soát. Tuy nhiên, sàn giao dịch vẫn chưa hoạt động, nên chỉ có thị trường tự do.
Việc quản lý thị trường trôi nổi này gặp rào cản lớn do giao dịch ngầm hoặc ẩn danh dưới loại hình khác và thường là giao dịch công khai với cá nhân, pháp nhân nước ngoài một cách hợp pháp.
Cũng theo Luật sư Trương Thanh Đức, nếu xác định đây là lĩnh vực cần kiểm soát đặc biệt, giải pháp minh bạch nhất là chính thức đưa “kinh doanh tài sản mã hóa” vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong Luật Đầu tư. Nếu vi phạm thì xử phạt hành chính, thậm chí hình sự, đồng thời chịu trách nhiệm bồi thường dân sự cho người bị thiệt hại do vi phạm.
Ngoài ra, Luật sư Trương Thanh Đức cũng lưu ý, bản chất của giao dịch tài sản mã hóa hiện nay vẫn chủ yếu là đầu cơ, mua đi bán lại kiếm lời, rất mờ ảo về tính chất tài sản, mơ hồ về ý nghĩa kinh tế, nhạt nhòa về mục đích sử dụng, vô vị về ích lợi thực tế, chỉ rõ nhất là một trò chơi tài chính, chứa đựng rủi ro rất lớn, dù giao dịch ở trong hay ngoài sàn thí điểm.
Do đó, cùng với việc xây dựng rào chắn kỹ thuật và chuẩn hóa khung pháp lý để hạn chế rủi ro, các nhà đầu tư cũng cần nhận thức rõ mức độ an toàn trước khi quyết định tham gia vào thị trường đầy mạo hiểm này.
—————
Bài đầy đủ tại Báo Hà Nội mới (Pháp luật) ngày 11-8-2026:
(383/1.320)
—————
Phần sửa đầy đủ:
“Lá chắn khá rắn” bảo vệ người dân
Theo Theo Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC, thị, thị trường tài sản mã hóa đang đối mặt với sự phân hóa rõ rệt giữa hai cơ chế vận hành khác nhau. Một bên là tài sản mã hóa chờ giao dịch trên sàn trong giai đoạn thí điểm, với những điều kiện rất chặt chẽ, giúp cơ quan quản lý dễ dàng áp dụng các chế tài thu hồi và bồi thường khi xảy ra vi phạm. Bên còn lại là thị trường tự do hay phi tập trung, là một không gian ngầm trôi nổi và gần như nằm ngoài tầm kiểm soát từ trước đến nay. Tuy nhiên, sàn giao dịch vẫn chưa hoạt động, nên chỉ còn thị trường tự do.
Việc quản lý thị trường trôi nổi này gặp rào cản lớn do giao dịch ngầm hoặc ẩn danh dưới loại hình khác và thường là giao dịch công khai với cá nhân, pháp nhân nước ngoài một cách hợp pháp. Ví dụ, người Việt Nam thành lập pháp nhân ở nước ngoài để phát hành tài sản mã hóa và chủ yếu là giao dịch với các nhà đầu tư trong nước. Và khi đó, không xử phạt được doanh nghiệp phát hành, cũng rất khó xử phạt người giao dịch.
Cũng theo Luật sư Trương Thanh Đức, nếu Nhà nước xác định đây là lĩnh vực cần kiểm soát đặc biệt, giải pháp minh bạch nhất là chính thức đưa “kinh doanh tài sản mã hóa” vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong Luật Đầu tư. Nếu vi phạm thì xử phạt hành chính, thậm chí hình sự, đồng thời chịu trách nhiệm bồi thường dân sự cho người bị thiệt hại do vi phạm.
Tuy nhiên, để xử phạt theo quy định tại Nghị định số 284/2026/NĐ-CP, thì cần làm rõ rõ 03 điểm quan trọng sau đây:
Thứ nhất, không có điều luật nào của Quốc hội cấm việc phát hành và giao dịch tài sản mã hóa cho người mua nói chung và người nước ngoài nói riêng. Đến nay, mới chỉ có quy định của Chính phủ tại Điều 6 về “Quy định về chào bán, phát hành tài sản mã hóa”, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09-9-2025. Theo đó, quy định, “tài sản mã hóa chỉ được chào bán, phát hành cho nhà đầu tư nước ngoài” và “chỉ được giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được Bộ Tài chính cấp phép” chỉ áp dụng đối với “việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam”, chứ không phải áp dụng chung cho trường hợp không tham gia thí điểm;
Thứ hai, không rõ thời điểm nào “nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa do Bộ Tài chính cấp phép” bị xử phạt, vì khoản 2, Điều 7 về “Quy định về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa”, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP quy định chỉ xử phạt: “Sau thời hạn 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép”;
Thứ ba, không biết đã có doanh nghiệp nào phát hành được tài sản mã hóa với điều kiện quá khó tại khoản 2, Điều 5 về “Điều kiện chào bán, phát hành tài sản mã hóa”, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP “Tài sản mã hóa phải được phát hành dựa trên tài sản cơ sở là tài sản thực không bao gồm tài sản là chứng khoán, tiền pháp định”. Nếu quá ít, thậm chí chưa có doanh nghiệp nào phát hành hợp pháp, mà xử phạt việc phát hành, giao dịch thì tức là gần như xử phạt tất cả.
Nếu vi phạm các điều kiện đầu tư kinh doanh thì như công bố thông tin sai lệch; không bảo đảm điều kiện chào bán, phát hành, giao dịch; hoạt động không có hoặc không đúng nội dung giấy phép;… thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.
Nếu như có hành vi gian dối, giả mạo nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác, thì đó là hành vi lừa đảo, phạm tội hình sự, mà không phụ thuộc vào đó là giao dịch tài sản thông thường hay giao dịch tài sản mã hóa, đồng thời cũng không phụ thuộc vào việc vi phạm hay không vi phạm trình tự, thủ tục, điều kiện đầu tư kinh doanh tài sản mã hóa – Luật sư Trương Thanh Đức chia sẻ thêm.
Ngoài ra, Luật sư Trương Thanh Đức cũng lưu ý, bản chất của giao dịch tài sản mã hóa hiện nay vẫn chủ yếu là đầu cơ, mua đi bán lại kiếm lời, rất mờ ảo về tính chất tài sản, mơ hồ về ý nghĩa kinh tế, nhạt nhòa về mục đích sử dụng, vô vị về ích lợi thực tế, chỉ rõ nhất là một trò chơi tài chính, chứa đựng rủi ro rất lớn, dù giao dịch ở trong hay ngoài sàn thí điểm. Do đó, cùng với việc Nhà nước xây dựng rào cản kỹ thuật và chuẩn hóa khung pháp lý để hạn chế rủi ro, các nhà đầu tư cũng cần nhận thức rõ mức độ an toàn trước khi quyết định tham gia vào thị trường đầy mạo hiểm này.