Mua sách giáo khoa rồi bán lại với giá cao có vi phạm pháp luật?
(DT) – Mua sách rồi bán lại với giá cao vi phạm pháp luật?
Trao đổi về vấn đề trên, Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho rằng sách giáo khoa không giống nhiều loại hàng hóa thông thường khác bởi nhu cầu sử dụng có thể dự báo khá chính xác theo số lượng học sinh, vì hầu như không có nhu cầu mua thêm hay không mua như đối với dụng cụ học tập hay sách tham khảo.
Hằng năm, số lượng học sinh và nhu cầu sử dụng sách giáo khoa gần như có thể thống kê được từ trước với con số cụ thể, rất ít biến động.
Sách giáo khoa bị “đội giá” trên sàn thương mại điện tử (Khảo sát: Huyên Nguyễn).
“Rất có thể, vì không có sự phân bổ, điều tiết chung, nên mỗi nhà xuất bản tự “đoán mò” số lượng, in thừa thì thiệt hại, trong khi in thiếu thì chỉ gia đình học sinh chịu thiệt”, luật sư nhận định.
Đối với việc cá nhân mua được sách rồi bán lại với giá cao, theo luật sư, pháp luật hiện hành chưa thật rõ. Điều 7 về “Các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực giá, thẩm định giá”, Luật Giá năm 2024 không có quy định cấm tổ chức, cá nhân bán hàng với giá cao hơn giá do Nhà nước định giá.
Trong khi đó các điều khoản khác của Luật thì lại quy định tổ chức, cá nhân, phải “niêm yết và bán đúng giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền định giá ban hành”. Nhà xuất bản và các đơn vị được giao nhiệm vụ phát hành thì đương nhiên phải bán đúng giá.
Khoản 1, Điều 10 về “Xử phạt hành vi vi phạm quy định về định giá và bán hàng hóa, dịch vụ không đúng với quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền”, Nghị định số 87/2024/NĐ-CP ngày 12/7/2024 của Chính phủ “Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý giá” đã quy định xử phạt từ 10 – 20 triệu đồng đối với “Hành vi bán không đúng mức giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá cụ thể”.
Luật sư Trương Thanh Đức cho rằng, pháp luật không có quy định cấm hoạt động mua sách giáo khoa để bán lại nên đó chỉ là giao dịch dân sự dựa trên nguyên tắc tự nguyện.
“Người dân có thể mua sách tại các nhà sách hoặc kênh phân phối chính thức với giá niêm yết, rẻ hơn nhưng vẫn lựa chọn mua trên mạng vì thuận tiện hơn, đó là quyết định của họ. Nếu người bán đã mua sách bằng hoặc sát giá bìa, không có lý gì bắt họ phải bán lại bằng đúng giá đó”, luật sư nêu.
Phụ huynh, học sinh tìm mua sách giáo khoa cho năm học mới (Ảnh: NXB Giáo dục Việt Nam).
Tuy nhiên, ông cho rằng đây không phải thuộc trường hợp bị Luật Giá cấm “Lợi dụng tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh để tăng giá bán hàng hóa, dịch vụ không phù hợp với biến động của giá thành toàn bộ so với điều kiện bình thường nhằm trục lợi”, cũng không phải là hoạt động kinh doanh được khuyến khích.
Nếu muốn ngăn chặn tình trạng đẩy giá sách giáo khoa quá cao, theo luật sư, cơ quan quản lý cần có tính toán sát nhất, đồng thời quy định rõ ràng về việc cấm hay không cấm, xử phạt hay không xử phạt và mức xử phạt cụ thể ra sao thay vì chỉ phạt tối đa 1 triệu đồng đối với việc bán sách cao hơn giá bìa.
Đối với việc nhiều đầu sách được rao bán với mức giá cao gấp nhiều lần giá bìa trên các sàn thương mại điện tử, Luật sư Trương Thanh Đức nhận định, sàn thương mại điện tử không chịu trách nhiệm trực tiếp về giá bán của sản phẩm, mà do các cá nhân, cửa hàng hoặc đầu mối kinh doanh đăng bán hàng hóa trên nền tảng quyết định.
—————
Bài đầy đủ tại Báo Dân trí (Bạn đọc) ngày 04-9-2026:
(704/1.547)
—————