Bình luận về cơ sở pháp lý xử phạt sản xuất nội dung trên mạng xã hội.

(ANVI) – Điểm h, khoản 1, Điều 95 về “Vi phạm các quy định về trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội”, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ “Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin” đã quy định rất rõ việc phạt tiền từ 20 – 30 triệu đồng đối với hành vi “Lợi dụng mạng xã hội để sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phỏng vấn báo chí”.

Nếu vi phạm quy định nêu trên thì sẽ bị xử phạt hành chính. Nhưng vấn đề pháp lý là, mọi hành vi bị xử phạt đều phải xuất phát từ chỗ là vi phạm quy định nào của Luật?

Bên cạnh 03 hình thức “phóng sự, điều tra, phỏng vấn”, thì còn nhiều hình thức khác như ghi nhanh, tường thuật, phản ánh, điều tra, bình luận, xã luận, chuyên luận, ký báo chí và các loại khác cũng là thể loại báo chí nếu “nhằm đăng, phát trên báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử hoặc các phương tiện khác”. Tuy nhiên, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP lại không xử phạt việc vi phạm hành vi “sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phóng vấn báo chí” do vi phạm Luật Báo chí, vì không thuộc 14 nhóm trường hợp bị cấm theo quy định tại Điều 8 về “Các hành vi bị nghiêm cấm”, Luật Báo chí năm 2025. Hơn thế nữa, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP cũng không căn cứ vào cơ sở pháp lý là Luật Báo chí.

“Phóng sự, điều tra, phóng vấn” có thể là những thể loại tác phẩm báo chí được bảo hộ quyền tác giả theo giải thích tại khoản 3, Điều 6 về “Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả”, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26/4/2023 của Chính phủ “Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan”. Như vậy, nếu vi phạm quy định này thì sẽ bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP cũng không căn cứ vào cơ sở pháp lý là Luật Sở hữu trí tuệ.

Vì vậy, nên chỉ rõ việc “Lợi dụng mạng xã hội để sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phỏng vấn báo chí” bị xử phạt trên cơ sở quy định nào của Luật Viễn thông, Luật An toàn thông tin mạng hay Luật nào khác để giúp cho người sử dụng mạng xã hội cũng như các cơ quan chức năng hiểu rõ, tuân thủ và tránh được việc vô tình vi phạm pháp luật?

Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

(508)

(Trả lời VietTimes)